โดย นวลลดา รงค์เหลืองอร่าม

โดยทั่วไปแล้ว ถ้าเราในฐานะบุคคลธรรมดาหรือบริษัททั่วไปต้องการจะลงทุนในหุ้นไม่ว่าทั้งในตลาด

หลักทรัพย์หรือนอกตลาดหลักทรัพย์ เราสามารถกระทำได้โดยไม่ถูกกฎหมายบังคับหรือตั้งเงื่อนไขใน

การลงทุนให้

แตกต่างจากธนาคารพาณิชย์ (รวมถึง ธนาคารพาณิชย์สาขาต่างประเทศ และสำนักงานวิเทศธนกิจ) ที่เมื่อ

คิดจะลงทุนในหุ้นในบริษัทอื่น หรือจัดตั้งบริษัทลูกของตนเอง จะสามารถดำเนินการได้ก็ต่อเมื่อได้ปฏิบัติ

ตามกฎเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยหรือแบงก์ชาติกำหนดไว้เท่านั้นไม่เช่นนั้นธนาคารพาณิชย์จะต้อง

ขออนุญาติเป็นกรณีพิเศษเป็นแต่ละกรณีไป

ธนาคารพาณิชย์ถูกกำหนดโดยพระราชบัญญัติธนาคารพาณิชย์ และประกาศของแบงก์ชาติให้สามารถซื้อ

หรือมีหุ้นในบริษัทจำกัดใดๆ ได้ไม่เกินร้อยละสิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทจำกัดนั้น

หรือซื้อหรือมีหุ้นมีมูลค่าหุ้นรวมกันทั้งสิ้นไม่เกินร้อยละยี่สิบของเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์เท่านั้น

ทั้งนี้ ให้นับรวมการถือหุ้นของบุคคลใดๆ ที่ถือแทนธนาคารพาณิชย์เป็นการถือหุ้นของธนาคารพาณิชย์ด้วย

โดยแบงก์ชาติจะตั้งข้อสันนิษฐานไว้ก่อนว่าการถือหุ้นโดยบุคคลที่เกี่ยวข้องกับธนาคารพาณิชย์ เช่น

บริษัทจำกัดที่จัดตั้งโดยบุคคลผู้มีส่วนได้

ส่วนเสียอย่างสำคัญของธนาคารพาณิชย์เช่น ผู้บริหาร

หรือบริษัทจำกัดที่พนักงานของธนาคารซื้อหุ้นไว้แทนธนาคารพาณิชย์หรือผู้บริหารหรือผู้ถือหุ้นของ

ธนาคารพาณิชย์เป็นต้นการซื้อหรือมีไว้ซึ่งหุ้นของธนาคารพาณิชย์เกินกว่าอัตราที่ผู้เขียนกล่าวถึงข้างต้น

จะต้องได้รับอนุญาตจากแบงก์ชาติเป็นพิเศษในแต่ละกรณี ซึ่งหลักการการให้อนุญาตของแบงก์ชาตินั้น

จะขึ้นอยู่กับนโยบายการเงินการคลังและนโยบายของประเทศในเวลานั้นๆ

เช่น แบงก์ชาติได้ตั้งหลักเกณฑ์ว่า แบงก์ชาติจะพิจารณาให้อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์มีไว้ซึ่งหุ้นของธุรกิจ

ของธนาคารพาณิชย์ที่เป็นการสนับสนุนการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์ เช่น การดำเนินการด้าน

คอมพิวเตอร์ ด้านการฝึกอบรม สำนักงานกฎหมายและสำนักงานค้นคว้าวิจัย

หรือเช่นในรอบสามปีที่ผ่านมา เพื่อส่งเสริมการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ระหว่างสถาบันการเงินและลูกหนี้

อันจะช่วยแก้ไขปัญหาหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ของสถาบันการเงินแบงก์ชาติได้ให้การอนุมัติเป็นการทั่วไป

แก่ธนาคารพาณิชย์ให้ซื้อหรือมีไว้

ซึ่งหุ้นได้เกินกว่าอัตราที่ผู้เขียนกล่าวถึงข้างต้นในบริษัทจำกัดซึ่งเป็นลูกหนี้ของธนาคารพาณิชย์ หรือใน

บริษัทจำกัดอื่นที่ลูกหนี้หรือผู้ค้ำประกันหนี้ของลูกหนี้นำมาตีชำระหนี้หรือในหุ้นของผู้ค้ำประกันหนี้ของ

ลูกหนี้ที่นำมาชำระหนี้หรือการถือหุ้นเพื่อการฟื้นฟูในบริษัทลูกหนี้

อย่างไรก็ตาม การอนุญาตเป็นการทั่วไปดังกล่าวจะมีผลถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2547 เท่านั้น เว้นแต่ธนาคารใดๆ

จะได้รับอนุญาตเป็นกรณีพิเศษจากแบงก์ชาติ และเมื่อถึงปลายปี 2547

ธนาคารพาณิชย์ที่ซื้อหรือมีไว้ซึ่งหุ้นเกินกว่าอัตราส่วนที่กำหนดเนื่องจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้

จะต้องลดสัดส่วนการถือหุ้นดังกล่าวลงทั้งหมดให้เหลือรวมกันไม่เกินร้อยละสิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้ว

ทั้งหมดของบริษัทจำกัดนั้นๆและไม่เกินร้อยละยี่สิบของเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์

ผู้อ่านอาจสงสัยว่าทำไมแบงก์ชาติจึงต้องจำกัดการซื้อหุ้นหรือมีไว้ซึ่งหุ้นของธนาคารพาณิชย์ด้วย ที่จริง

หลักการควบคุมในเรื่องดังกล่าวก็คือ ธุรกิจของธนาคารพาณิชย์นั้นถือว่าเป็นธุรกิจที่มีผลกระทบต่อผล

ประโยชน์ของประชาชนโดยตรงเพราะธนาคารพาณิชย์รับฝากเงินจากประชาชน

ถ้าแบงก์ชาติไม่ควบคุมการลงทุนในกิจการอื่นหรือประกอบกิจการผ่านบริษัทในเครือ

ความเสียหายจากการประกอบกิจการอื่นหรือจากการประกอบกิจการผ่านบริษัทในเครืออาจกระทบ

กระเทือนมายังตัวธนาคารพาณิชย์เองนอกจากนี้ยังเป็นการป้องกันไม่ให้ธนาคารพาณิชย์เอาเปรียบ

บุคคลทั่วไปหรือเป็นการผูกขาดตัดตอนทางเศรษฐกิจอีกด้วย

ที่มา...หนังสือพิมพ์ BUSINESS THAI