ท่านผู้อ่านที่ติดตามบทความนี้เป็นประจำคงจะเห็นได้ว่าในปัจจุบันได้มีความพยายามที่จะเชื่อมโยงหลักการ

ด้านการแพทย์เข้ากับแนว คิดทางด้านการบริหาร ไม่ว่าจะเป็นแนวคิดในเรื่องของ Healthy Scorecard และ

Organizational Intelligenceดังที่ได้เคยนำเสนอไปในบทความนี้

ในสัปดาห์นี้ผมขอนำแนวคิดทางด้านการจัดการอีกประการหนึ่ง ที่เกิดขึ้นจากการผสมผสานของหลักการทาง

การแพทย์เข้ามาใช้กับการบริหารและการจัดการ โดยเป็นเรื่องเกี่ยวกับภาวะผู้นำ ที่ได้นำเอาหลักการ ในเรื่อง

ของสมองและอารมณ์ของผู้บริหารเข้ามาเกี่ยวข้องซึ่งเรียกว่า Emotional Leadership

เนื้อหาในบทความนี้ได้นำมาจากบทความเรื่อง Primal Leadership เขียนโดย Daniel Goleman และคณะ

ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Harvard Business Reviewฉบับเมื่อเดือนธันวาคมเมื่อปีที่แล้ว

ท่านผู้อ่านอาจจะแปลกใจว่าภาวะผู้นำจะเกี่ยวข้องกับอารมณ์ได้อย่างไร? จริงๆ แล้วคงไม่ใช่แต่ตัวผู้นำใน

องค์กรเท่านั้น แต่อารมณ์ของคน ที่อยู่รอบๆ ข้างเราสามารถที่จะส่งผลกระทบถึงตัวเราได้ทั้งสิ้น ซึ่งสิ่งเหล่านี้

เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลาเพียงแต่เราไม่เคยได้สังเกตพบเท่านั้น

ก่อนที่จะลงไปในรายละเอียดของแนวคิดเกี่ยวกับ Emotional Leadership เราลองมาทบทวนแนว คิดและ

หลักการเกี่ยวกับภาวะผู้นำก่อนนะครับ

แนวคิดเกี่ยวกับภาวะผู้นำภายในองค์กร ได้มีการพัฒนามาเป็นระยะเวลานานพอสมควรแล้ว มีหลักการและ

แนวคิดเกี่ยวข้องกับภาวะผู้นำออกมามากมาย โดยพอจะแบ่งแนวคิดเกี่ยวกับภาวะผู้นำเป็นยุคต่างๆ ได้คร่าวๆ

ดังนี้ ยุคแรกเป็นยุคที่นักวิชาการมองว่าคนๆ ไหนจะเป็นผู้นำที่ดีหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับคุณลักษณะของคนๆ นั้น

ซึ่งแนวคิดด้านนี้เป็นที่รู้จักกันดีในชื่อของ "Traits Theory" การศึกษาในเรื่องของภาวะผู้นำในยุคนี้มุ่งเน้น

การหาคุณลักษณะที่เหมาะสมกับผู้นำ

ในยุคต่อมาจะเริ่มให้ความสำคัญกับพฤติกรรมของผู้นำมากขึ้น โดยแบ่งพฤติกรรมของผู้นำออกเป็นสองด้าน

ได้แก่ผู้ที่มุ่งเน้นงาน (Task-Oriented) กับผู้ที่มุ่งเน้นการสร้างความสัมพันธ์ (Relationship-Oriented) ซึ่งเครื่อง

มือทางด้านภาวะผู้นำที่เรารู้จักกันในยุคนี้ได้แก่ Managerial Grid

ต่อมานักวิชาการเห็นว่าผู้นำที่ดีนั้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว แต่ต้องปรับให้เข้ากับสถาน

การณ์ในขณะนั้นด้วย ไม่ว่าจะเป็นลักษณะและความพร้อมของลูกน้องหรือสถานการณ์ในขณะนั้นๆ และ

ในปัจจุบันได้มีการกล่าวขวัญถึงผู้นำที่เป็น Transformational Leadership มากขึ้น ซึ่งผู้นำในประเภทสุดท้าย

นั้นจะเน้นผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล สามารถที่จะกระตุ้นและจูง ใจให้พนักงานสามารถ ทำงานเกินความ

สามารถของแต่ละคน

อย่างที่เรียนให้ทราบในตอนต้นว่าในปัจจุบันได้เริ่มมีการนำเสนอแนว คิดและหลักการทางด้านการแพทย์เข้า

มาผสมผสานกับภาวะผู้นำมากขึ้น โดยแนวคิดเรื่องของ Emotional Intelligence นั้นเริ่มต้นจากการศึกษา

ถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์ (Mood) ของผู้บริหารที่จะส่งผลกระทบพฤติกรรมของผู้ใต้บังคับบัญชา

รวมถึงผลต่อการดำเนินงานขององค์กร

ท่านผู้อ่านอาจจะลองเปรียบเทียบกับสถานการณ์จริงของท่านก็ได้นะครับว่าในสถานที่ทำงานของท่านนั้น

อารมณ์ของผู้บังคับบัญชาหรือ ผู้บริหารสูงสุดขององค์กรท่าน ส่งผลกระทบต่อการทำงานของคนอื่นภายใน

องค์กรหรือไม่

ก่อนที่จะเข้าไปศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์ของผู้นำกับคน รอบข้าง เราลองมาศึกษาเกี่ยวกับผล

กระทบของอารมณ์ของเรากับคนรอบ ข้างก่อนนะครับ ได้มีผลวิจัยทางการแพทย์เกี่ยวกับการทำงานของ

สมองแล้วพบว่าอารมณ์ของบุคคลแต่ละคน สามารถที่จะส่งผลกระทบต่ออารมณ์ของคนรอบๆ ตัว ทั้งนี้เนื่อง

จากสมอง และอารมณ์เราทำงานในลักษณะเปิด (Open-Loop) ทำให้สมองและอารมณ์ของเราจะขึ้นอยู่กับ

ความสัมพันธ์ที่เรามีกับบุคคลอื่นรอบๆตัวเรา

นอกจากนี้ได้มีการวิจัยเพิ่มเติมในโรงพยาบาลโดยเฉพาะอย่างยิ่งในห้องที่ดูแลผู้ป่วยพิเศษ

พบว่าผู้ป่วยหนักที่มีคนดูแลอย่างใกล้ชิดจะส่งผลทำให้ความดันโลหิตของผู้ป่วยลดลง และยังทำให้ไขมันที่

อุดตันเส้นเลือด ลดน้อยลง ยังมีผลการวิจัยอีกชิ้นหนึ่ง น่าสนใจโดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับท่าน ผู้อ่านที่เป็น

สุภาพบุรุษวัยกลางคนที่ใน ขณะนี้ยังไม่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับใครๆ โดยมีการค้นพบว่าผู้ชายในวัยนี้ที่ประสบ

กับความเครียดอย่างรุนแรง มากกว่าสามครั้งต่อปี มีโอกาสที่จะเสีย

ชีวิตมากกว่าผู้ชายวัยเดียวกันที่มีความสัมพันธ์กับบุคคลอื่นที่สามารถปลอบโยนหรือปลอบใจได้มากกว่า

ถึงสามเท่า

จากผลการวิจัยทั้งสองประการข้างต้นท่านผู้อ่านคงจะเห็นว่าอารมณ์ของคนเรามีลักษณะเป็นเปิด นั้นคือ

อารมณ์ของคนๆหนึ่งสามารถที่จะส่งผลกระทบต่อบุคคลอื่นรอบๆตัวเราอยู่ตลอดเวลา

นักวิทยาศาสตร์และนักการแพทย์บอกว่าปฏิกิริยาเหล่านี้เกิดขึ้นเนื่องจากคนแต่ละคนสามารถที่จะส่งสัญญาณ

ที่จะส่งผลต่อระดับฮอร์โมน การทำงานของหัวใจ อัตราการหลับ หรือแม้กระทั่งอัตราการติดเชื้อ ของบุคคล

รอบๆตัวเรา

นอกเหนือจากการแสดงอารมณ์ โดยการพูดแล้วได้มีการวิจัยอีกชิ้นหนึ่งที่ค้นพบว่าปฏิกิริยาทางร่างกายของ

คนเรา (Non-verbal Expressiveness) ก็สามารถส่งผลกระทบต่อ อารมณ์ของผู้อื่น ตัวอย่างเช่น ถ้าเอาคน

แปลกหน้าที่ไม่รู้จักกันเลยมานั่งอยู่ด้วยกัน ชั่วเวลาไม่ถึงห้านาที คนที่มีการแสดงออกทางอารมณ์มากที่สุด

จะส่งผลกระทบต่ออารมณ์ของผู้อื่นทั้งๆที่ไม่ได้มีการพูดด้วยกันเลยซักคำเดียว

พอนำหลักการเหล่านี้เข้ามาใช้ในการทำงานโดยเฉพาะการทำงานเป็น กลุ่มแล้ว พบว่า อารมณ์ดีและรื่นเริง

เบิกบาน จะเป็นอารมณ์ที่แพร่กระจาย ไปยังบุคคลอื่นได้อย่างรวดเร็วที่สุด ในขณะที่อารมณ์หดหู่จะเป็น

อารมณ์ที่แพร่กระจายได้น้อยที่สุด

มีการวิจัยและพบว่าการหัวเราะเป็นลักษณะของอารมณ์ที่ติดต่อหรือแพร่กระจายได้เร็วที่สุด ถ้าท่านได้

ยินใครหัวเราะแล้วมักจะอดไม่ได้ที่จะยิ้มหรือหัวเราะตาม

ทั้งนี้เนื่องจากในสมองของเราได้รับการออกแบบมาให้สามารถรับรู้ต่อการยิ้มหรือเสียงหัวเราะได้ดีที่สุด

มีการค้นพบว่าอารมณ์ของแต่ละคนนั้นมักจะเป็นสิ่งที่ค่อนข้างติดตัวคนแต่ละคนไป

คนแต่ละคนมักจะมีอารมณ์ที่ค่อนข้างสม่ำเสมอนั่นคือเมื่อส่วนใหญ่อารมณ์เป็นอย่างใดแล้วก็จะเป็นอย่างนั้น

ไปเรื่อยๆ หมายความว่าถ้าใครมีแนวโน้มที่เป็นคนร่าเริง เบิกบานก็จะเป็นคนในลักษณะนั้นอยู่เป็นประจำ

แต่ถ้าใครที่มีอารมณ์ขี้หงุดหงิดหรือโมโหง่าย ก็มักจะเป็นอย่างนั้นไปเรื่อยๆ

ท่านผู้อ่านคงจะสงสัยว่าอารมณ์ของคนเราขึ้นอยู่กับอะไร?

จริงๆ แล้วอารมณ์ของแต่ละคน มีส่วนสัมพันธ์กับพันธุกรรม (Gene) ของแต่ละคนเหมือนกัน นักวิทยาศาสตร์

ได้มีการค้นพบยีนแปลกๆ แต่จริงในร่างกายของเรา เช่น ยีนของ ความอาย (Shyness) ที่ส่งผลให้คน บางคน

ที่มียีนตัวนี้ค่อนข้างเงียบและเก็บตัว และทำให้คนที่มียีนตัวนี้อยู่ถูกมองโดยคนรอบข้างว่าเป็นคนที่มีอารมณ์

ไม่ค่อยจะเบิกบาน

อย่างไรก็ดีไม่ใช่แค่พันธุกรรมเพียงอย่างเดียวที่จะส่งผลต่ออารมณ์ของแต่ละคน ประสบการณ์ของแต่ละคน

ก็ส่งผลต่อการพัฒนาทางด้านอารมณ์ของแต่ละคนด้วย ผลการ วิจัยชิ้นหนึ่งแสดงให้เห็นว่าอารมณ์ของ

แต่ละคนจะค่อนข้างที่จะฝังรากและติดตัวแต่ละคนในช่วงอายุยี่สิบกว่าๆ

เมื่อนำหลักการเหล่านี้เข้ามาใช้ร่วมกับภาวะผู้นำแล้วก็มีการพบว่าอารมณ์และพฤติกรรมของผู้นำจะส่งผล

กระทบต่ออารมณ์และพฤติกรรมของบุคคลอื่นภายในองค์กร ผู้นำที่มีอารมณ์บูดและก้าวร้าว จะทำให้

สภาวะแวดล้อมในการทำงานเป็นพิษ ทำให้ ทุกคนภายในองค์กรมีลักษณะมองโลกในแง่ร้ายและแง่ลบ

ทำให้ละเลยโอกาสดีๆทางธุรกิจไป

ในขณะที่ผู้นำที่มีอารมณ์รื่นเริง ชื่นบาน จะส่งผลให้บุคลากรภายในองค์กรกล้าที่จะท้าทายหรือทำในสิ่งใหม่ๆ

อีกทั้งยังจะผลให้ทุกคนรอบๆ ตัวเขามองทุกอย่างหรือมองโลกในแง่ดี ทำให้ทุกคนมีความหวังหรือมอง

เห็นโอกาสในการที่จะบรรลุเป้าหมายที่ต้องการ

ทำให้พนักงานมีความคิดสร้างสรรค์และมีประสิทธิภาพในการตัดสินใจ

ซึ่งสุดท้ายแล้วย่อมจะส่งผลต่อผลประกอบการขององค์กร

ท่านผู้อ่านอย่าลืมตรวจสอบอารมณ์ของท่านนะครับ เพราะอารมณ์ของทุกท่านสามารถส่งผลต่อบุคคลรอบๆ

ตัวท่าน โดยเฉพาะท่านผู้อ่านที่เป็นผู้บริหารคงต้องสำรวจอารมณ์ของตนเองอย่างจริงจัง เนื่อง

จากอาจจะส่งผลต่อผลการดำเนินงาน ขององค์กรท่านได้

ที่มา.....หนังสือพิมพ์ผู้จัดการ