เมื่อเอ่ยถึงแผนธุรกิจ ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีหลายคน

จะมองภาพแผนธุรกิจเป็นเพียงใบเบิกทางเพื่อการกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงินหรือการเข้าร่วมลงทุนของธุรกิจ

เงินร่วมลงทุนหรือเวนเจอร์แคปปิตอล ความจริงแผนธุรกิจให้อะไรกับเอสเอ็มอีมากกว่าที่คิด

วันก่อน ผู้เขียนไปร่วมกิจกรรมการอบรมแผนธุรกิจของสถาบันวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่ธรรมศาสตร์

รังสิต และได้ลองพูดคุยกับเอสเอ็มอีหลายราย มีโอกาสได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์กับผู้

ประกอบการหลายท่าน จึงได้ตระหนักว่า

ประโยชน์ของแผนธุรกิจที่ผู้ประกอบการตระหนักนั้นยังอยู่ในวงจำกัดและยังไม่สามารถปรับไปใช้ให้เกิด

ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่าตามที่ควรจะเป็น วันนี้ จึงขอเติมมุมมองอีกหลายมุมมองที่ไม่ควรมองข้าม ดังนี้

1. แผนธุรกิจ คือ สรุปยอดแนวความคิด เปรียบเสมือนเป็นแผนที่นำทางการดำเนินธุรกิจ

เอสเอ็มอีหลายคนมีแนวคิดดีๆ แต่ไม่รู้จะเริ่มต้นธุรกิจอย่างไร จะแปลงแนวคิดนั้นมาทำธุรกิจได้หรือไม่

ท่านสามารถจะหาคำตอบจากการทำแผนธุรกิจนี้ โดยการนำแนวคิดดังกล่าวมาร้อยเรียง

แจกแจงกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย โอกาสและอุปสรรคต่างๆ ที่ผู้ประกอบการต้องเผชิญในการดำเนินธุรกิจจริง

ผนวกกับจุดแข็ง ประสบการณ์ ตลอดจนจุดอ่อนของตัวผู้ประกอบการเอง เพื่อนำไปสู่การกำหนดกลยุทธ์ต่างๆ

ในการเข้าสู่กลุ่มลูกค้าเป้าหมายดังกล่าว แผนธุรกิจจะทำให้ผู้ประกอบการทราบได้ว่า

ท่านควรเดินทางต่อหรือเก็บแผนนั้นพับใส่ลิ้นชักเก็บอย่างถาวรตลอดไป

ลองนึกว่า ท่านที่มีที่ดินสวยๆ ทำเลดีๆ อยู่ใจกลางเมือง ใกล้มหาวิทยาลัยเอกชนชั้นนำ

ท่านนึกอยากจะสร้างหอพักให้นักศึกษาเช่า แต่ท่านยังขาดประสบการณ์ในการดำเนินธุรกิจ

และไม่รู้จะเริ่มต้นอย่างไร ก็อาจจะเริ่มศึกษาโอกาสในการทำธุรกิจ

รวบรวมข้อมูลตั้งแต่ข้อมูลของกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย ว่ามีปริมาณความต้องการที่อยู่อาศัยมากน้อยเพียงใด

พฤติกรรมเป็นอย่างไร อุปสรรคมีอะไรบ้าง จุดแข็ง และจุดอ่อนของผู้ประกอบการมีอะไรบ้าง

ตลอดจนถึงการจัดทำแผนการตลาดเพื่อกำหนดกลยุทธ์การตลาดในการเข้าถึงกลุ่มลูกค้าดังกล่าว

ตลอดจนนำข้อมูลตัวเลขและข้อสมมติฐานต่างๆ

จัดทำแผนการเงินเพื่อพิจารณาว่าการลงทุนดังกล่าวคุ้มหรือไม่คุ้มอย่างไร มีจุดคืนทุนกี่ปี

2. แผนธุรกิจ ช่วยในเรื่องการควบคุมด้านต่างๆ

การทำแผนธุรกิจ จะประกอบด้วยแผนย่อยต่างๆ ได้แก่ แผนการผลิต แผนการตลาด แผนการเงิน

แผนการจัดการ เมื่อผู้ประกอบการจัดทำแผนธุรกิจแล้วเสร็จแล้ว

ก็สามารถนำแผนดังกล่าวไปเปรียบเทียบกับเหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น เพื่อประเมินผลการทำงาน

เปรียบเสมือนเป็นตัวดัชนีชี้วัดการจัดการในด้านต่างๆ ให้กับเอสเอ็มอี ว่ามีจุดใดบ้างที่เรามองข้ามไป

และจุดใดบ้างที่ขาดไปและจำเป็นต้องเพิ่มเติม

3. แผนธุรกิจ เปรียบเสมือนพินัยกรรมธุรกิจเพื่อส่งมอบสู่ลูกหลาน

การส่งมอบธุรกิจตกทอดจากรุ่นหนึ่งไปอีกรุ่นหนึ่งนั้น

สามารถเริ่มโดยการให้ลูกหลานของท่านเรียนรู้จากการทำงานจริงในองค์กร

แต่วิธีการหนึ่งซึ่งจะช่วยให้ทายาทธุรกิจได้เรียนรู้ธุรกิจของท่านในช่วงเวลาอันสั้นกว่า คือ

การจัดทำแผนธุรกิจมาเพื่อนำเสนอท่าน ทายาทธุรกิจสามารถเรียนลัดจากการจัดทำแผนธุรกิจ

เป็นการสอบทานความคิดในการดำเนินธุรกิจของทายาท

ตลอดจนมุมมองธุรกิจที่ผู้ประกอบการดำเนินอยู่อย่างครบวงจร

โดยไม่ต้องเสียเวลาจำนวนมากเพื่อเรียนงานไปทีละแผนกๆ เมื่อทายาทมองภาพได้อย่างครบถ้วนมากขึ้น

สามารถนำภาพต่างๆ มาต่อกันเหมือนจิ๊กซอว์ภาพ

และใช้แผนธุรกิจเป็นสื่อกลางในการพูดคุยหารือกับผู้ประกอบการผู้เป็นพ่อ

ผู้ซึ่งสามารถถ่ายทอดแนวคิดให้กับทายาทมากขึ้น รวมถึงสอนกลยุทธ์ต่างๆ

ในการดำเนินธุรกิจโดยผ่านการใช้แผนธุรกิจเป็นสื่อกลาง

4. แผนธุรกิจคือ เครื่องมือในการวิเคราะห์เพื่อการให้กู้ยืมเงินหรือการร่วมลงทุน

แผนธุรกิจจะช่วยทำให้สถาบันการเงินหรือธุรกิจเงินร่วมลงทุน สามารถเข้าใจการดำเนินธุรกิจของเอสเอ็มอี

ว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร อนาคตจะเดินไปทางไหน

มีความสามารถในการทำกำไรหรือศักยภาพในการเติบโตมากน้อยแค่ไหน

มีความสามารถในการจ่ายคืนเงินกู้หรือไม่ ผลตอบแทนจากการลงทุนเป็นอย่างไร สมควรต่อการร่วมลงทุนหรือ

ปล่อยกู้หรือไม่

5. แผนธุรกิจ คือ การเรียนรู้หมากกลธุรกิจต่างๆ เพื่อการแข่งขันในสนามธุรกิจ

ในสนามการดำเนินธุรกิจ การรู้เขารู้เราเป็นเรื่องสำคัญ

แผนธุรกิจจะช่วยทำให้เราสามารถศึกษาคู่แข่งขันในมุมมองต่างๆ และนำภาพต่างๆ

ของการตอบโต้ของคู่แข่งขันมาประเมินเพื่อสะท้อนผลกระทบที่มีต่อธุรกิจ เพื่อต่อยอดภาพความคิดให้ชัดเจน

เพื่อเตรียมการเดินหมากกลยุทธ์ต่อไป

ทั้งนี้ ในการทำแผนธุรกิจจึงมักมีการจำลองเหตุการณ์ต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นในสถานการณ์จริง (Sensitivity

Analysis) เช่น คู่แข่งขันลดราคาสินค้า หรือจัดโปรโมชั่นพิเศษ หรือออกผลิตภัณฑ์ใหม่ออกมาเพื่อแย่ง

ตลาด หรือ ถ้าคู่แข่งรายใหม่เข้ามาในอุตสาหกรรมที่เราดำเนินธุรกิจอยู่ เป็นต้น

เราจะมีกลยุทธ์ในการรับมือและตอบโต้สถานการณ์ต่างๆ เหล่านั้นได้อย่างไร

ตัวอย่างเช่น ในกรณีตัวอย่าง ถ้าที่ดินข้างๆ กำลังจะขึ้นอพาร์ตเมนต์เพื่อการอยู่อาศัย เพื่อขายให้กับนักศึกษาบ้าง

เราควรจะมีวิธีปกป้องตลาดของเราอย่างไร

ทั้งนี้ เพื่อให้ผู้ประกอบการกำหนดกลยุทธ์และแผนสำรองไว้ล่วงหน้าเพื่อตอบโต้คู่แข่งขัน

หรือตอบรับกับสถานการณ์ต่างๆ ที่เปลี่ยนแปลงไปได้อย่างทันท่วงที

การทำแผนธุรกิจที่ดี ผู้ประกอบการต้องจัดทำด้วยตนเอง เพื่อให้ทราบที่มาที่ไป

และเมื่อต้องการปรับเปลี่ยนหรือปรับปรุงแก้ไขในภายหลัง ก็สามารถกระทำได้ด้วยตนเองโดยไม่ยากนัก ที่สำคัญ

การเรียนรู้แนวคิดในการทำงานของแผนธุรกิจ

จะทำให้แผนธุรกิจนั้นมีประโยชน์คุ้มค่าต่อการเป็นคู่มือในการดำเนินธุรกิจ

ทั้งนี้อาจมีผู้เชี่ยวชาญเข้าช่วยเหลือให้คำแนะนำในระหว่างการจัดทำแผนก็ได้

ในการจัดหลักสูตรการจัดทำแผนธุรกิจให้แก่ผู้ประกอบการนั้น

หลายสถาบันจะใช้วิธีให้ผู้ประกอบการเข้าไปนั่งฟังการบรรยาย เมื่อจบหลักสูตรก็ให้เขียนแผนธุรกิจของตน

ซึ่งส่วนใหญ่ผู้ประกอบการมักติดปัญหาในเรื่องต่างๆ โดยเฉพาะในเรื่องการแปลงความคิดต่างๆ

ออกมาเป็นกลยุทธ์และตัวเลข การเขียนไม่รู้จะเริ่มต้นอย่างไร ควรจะเขียนอะไรบ้าง

ข้อมูลภาวะอุตสาหกรรมต่างๆ จะหาได้จากที่ใด

จากการสังเกตของผู้เขียน การเขียนแผนที่ดี ต้องกระทำด้วยตัวผู้ประกอบการเอง

โดยอาจมีผู้เชี่ยวชาญด้านการเขียนแผนคอยเป็นพี่เลี้ยงประกบ ให้คำแนะนำในการเขียนแผนธุรกิจแบบตัวต่อตัว

เพราะนอกจากจะเพิ่มเติมมุมมองใหม่ๆ ที่ผู้ประกอบการอาจมองข้ามไป

มุมมองจากผู้เชี่ยวชาญยังจะช่วยปิดจุดอ่อนเสริมจุดแข็ง

ในการทำธุรกิจของผู้ประกอบการ พี่เลี้ยงที่เป็นที่ปรึกษาแผนธุรกิจ

ควรจะมีประสบการณ์ในการดำเนินธุรกิจเดียวกันหรือคล้ายคลึงกับผู้ประกอบการ

ทำให้การต่อยอดความคิดครบวงจรมากขึ้น สร้างความสมจริงให้กับแผนธุรกิจ

เพื่อเป็นคัมภีร์ในการดำเนินธุรกิจของผู้ประกอบการต่อไป

อย่างไรก็ตาม แผนธุรกิจ ก็คือกระดาษแผ่นหนึ่ง การมีแผนธุรกิจที่ดีมิได้ประกันความสำเร็จของการดำเนินธุรกิจ

แผนธุรกิจจะช่วยทำให้ผู้ประกอบการมองเห็นภาพของการดำเนินธุรกิจอย่างครบทุกมุม

แผนธุรกิจที่ดีจะต้องสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง

สามารถปรับเปลี่ยนตามปัจจัยและสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปและสามารถควบคุมปัจจัยความเสี่ยงต่างๆ

ที่ต้องเผชิญ เพื่อหาแนวทางในการบริหารหรือลดความเสี่ยงดังกล่าว ด้วยประโยชน์นานัปการของแผนธุรกิจ

คงต้องถามคำถามว่า วันนี้ ผู้ประกอบการมีแผนธุรกิจแล้วหรือยัง

ถ้าคำตอบคือ ยัง อยากขอแนะนำให้ท่านจัดทำขึ้นสักฉบับ เพื่อเพิ่มมุมมองในการประกอบธุรกิจ ลองติดต่อ

สถาบันการศึกษาหลายแห่งซึ่งเปิดสอนการจัดทำแผนธุรกิจหรือสถาบันเพื่อวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม

ที่มา...หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ