รุ่งรวี เฉลิมศรีภิญโญรัช

ความสุขที่สุดอย่างหนึ่งในชีวิต อาจจะเป็นการได้ทำ ในสิ่งที่เราอยากทำ ได้ทุ่มเทค้นคว้าศึกษา

ในสิ่งที่ตนเองอยากรู้ ได้ใช้ความคิดสร้างสรรค์ อย่างเต็มที่ ในการทำงานที่เรารัก และโอกาสที่ได้ทำสิ่งเหล่านี้

อาจทำให้เราได้ค้นพบตัวตน และความสามารถของเรา ที่ซ่อนอยู่

คนส่วนใหญ่มักจะคิดว่าความคิดสร้างสรรค์เป็นเรื่องของพรสวรรค์ แต่ อ.รัศมี ธันยธร

ผู้อำนวยการศูนย์ความคิดสร้างสรรค์ ได้เสนอถึงสิ่งที่ดูเสมือนจะขัดกับความคิดของคนส่วนใหญ่ว่า

ความคิดสร้างสรรค์เป็นสิ่งที่เรียนรู้และสร้างได้ นวัตกรรมใหม่ๆ อาจไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นจากฝีมือของอัจฉริยะ

มนุษย์ไอคิวปกติธรรมดาก็สามารถสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ได้

ถ้ารู้จักเรียนรู้ที่จะคิดและอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการสร้างจินตนาการในการคิด

เมื่อกว่า 10 ปีก่อน "รัศมี" นักศึกษาปริญญาโทมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์

เป็นหนอนหนังสือที่เดินเข้าออกห้องสมุดแทบทุกวัน เพราะเธอกำลัง ตกหลุมรัก

กับงานเขียนของศาสตราจารย์ชื่อดัง เอ็ดเวิร์ด เดอ โบโน

ผู้ซึ่งมีชื่อเสียงจากการเป็นผู้พัฒนาและสอนเรื่องทักษะในการคิดอย่างสร้างสรรค์ ดร. เดอ โบโน

เขียนหนังสือรวมทั้งสิ้น 63 เล่ม และได้แปลเป็นภาษาต่างประเทศ 34 ภาษาทั่วโลก

เขาได้คิดค้นเครื่องมือในการคิดที่สำคัญที่เรียกว่า lateral thinking กับ six thinking hats

อ.รัศมี เล่าว่า ในใจของเธอขณะนั้น รู้สึกปิติลิงโลดว่าได้ค้นพบสิ่งที่มีคุณค่ามหาศาล

และเธออยากจะนำความรู้นั้นกลับมาใช้พัฒนาบ้านเกิดเมืองนอน หลังจากกลับมาทำงานประจำต่อได้พักใหญ่

เธอก็ตัดสินใจลาออกและตั้งศูนย์ความคิดสร้างสรรค์ขึ้นท่ามกลางความกังขาและไม่เข้าใจของเพื่อนฝูง

ว่าทำไมจึงละทิ้งงานที่มั่นคงออกมา

รัศมีบอกว่า เธอเริ่มต้นจากศูนย์ ใช้บ้านเป็นออฟฟิศและนั่งคิดออกแบบว่า จะเอาความคิดของ ดร.เดอ โบโน

ที่ได้ศึกษาค้นคว้ามาสอนคนอื่นๆ ได้อย่างไร งานของเธอได้เติบโตขึ้นตามลำดับ

แรงหนุนที่สำคัญคนหนึ่งที่สนับสนุนงานของเธอ คือ ดร.ชัยอนันต์ สมุทวณิช

ผู้บังคับการโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย

เธอบอกว่า อ.ชัยอนันต์ สนับสนุนงานของเธอ เพราะอยากจะเห็นสังคมไทยเป็นสังคมแห่งการคิด

ด้วยความช่วยเหลือของ ดร.ชัยอนันต์

ศูนย์ความคิดสร้างสรรค์ได้ย้ายสำนักงานมาอยู่ที่อาคารเก่าแก่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาที่ชื่อบ้านเจ้าพระยา

บนถนนท่าพระอาทิตย์และได้เดินหน้าทำหลักสูตรการสอนความคิดสร้างสรรค์อย่างเต็มที่

ความคิดสร้างสรรค์ในความหมายของ อ. รัศมี คือ

ความสามารถในการมองหาทางเลือกและทางออกได้หลายๆ ทาง และการผลิตความคิดใหม่ๆ ได้ทุกเวลา

เนื้อหาที่ อ.รัศมี สอนมี 3 เรื่องหลักๆ หนึ่ง คือ การคิดทางบวก หรือ cresitive thinking คำคำนี้เป็นศัพท์ ที่

อ.รัศมี คิดขึ้นมาจากการสมาสระหว่างคำว่า creative กับ positive

ถ้าเราเปรียบการสร้างทักษะในการคิดเหมือนการสร้างบ้าน ตัวนี้จะเป็นเหมือนเสาเข็ม เป็นฐานรากของบ้าน

เราต้องเริ่มจากการไม่คิดไปในทางลบก่อน อ.รัศมี กล่าว ฟังดูอาจจะเป็นเหมือนเรื่องพื้นๆ แต่ อ.รัศมี

เชื่อว่าการรู้กับการปฏิบัติได้อาจจะไม่ใช่สิ่งเดียวกัน เราต้องฝึกฝนให้ความคิดเชิงบวกติดตัวอยู่กับเราได้จริงๆ

เรื่องที่สองคือ Six thinking hats แนวคิดนี้มีประโยชน์ในการช่วยให้การประชุมมีประสิทธิภาพมากขึ้น

หมวกแต่ละใบจะแทนความคิดแต่ละด้าน เช่น หมวกสีเขียวจะแทนความคิดสร้างสรรค์และข้อเสนอ หมวกสีดำ

แทนการระแวดระวัง ในการประชุม องค์ประชุมจะคิดในด้านเดียวกันในเวลาพร้อมๆ กัน เช่น

เมื่อใช้หมวกสีเขียว ก็จะเปิดโอกาสให้ความคิดสร้างสรรค์ของแต่ละคนโลดแล่น โดยไม่มีการเบรกกัน

ไม่ต้องขัดกันว่าเรื่องนั้นเรื่องนี้ทำไม่ได้ เมื่อใช้หมวกเขียวในการระดมความเห็นแล้ว

ก็จะเปิดโอกาสให้พูดถึงข้อควรระวัง ปัญหาหรือจุดอ่อนของข้อเสนอนั้นโดยใช้หมวกสีดำ

การคิดแบบนี้จะช่วยให้การประชุมเป็นไปอย่างราบรื่น เปิดโอกาสให้ทุกคนได้คิดอย่างเต็มที่

มีความขัดแย้งน้อยลง ใช้เวลาน้อยลงและได้ข้อสรุปเร็วขึ้น

เรื่องสุดท้าย คือ lateral thinking ซึ่งเป็นเทคนิคการคิดสร้างสรรค์ระดับสูง ดร.เดอ โบโน

ได้ค้นพบว่าสมองของคนเราจัดความรู้เป็นชุดๆ หรือเรียกว่าเป็นกล่องๆ

ในสมองของแต่ละคนก็จะมีกล่องของตัวเอง

ปรมาจารย์ทางด้านการคิดผู้นี้พบว่าความคิดสร้างสรรค์จะเกิดขึ้นเมื่อเราคิดแบบตัดข้ามกล่องได้

โดยสามารถนำข้อมูลจากกล่องหนึ่งไปเชื่อมกับข้อมูลอีกกล่องหนึ่ง

นอกจากหลักสูตรที่ช่วยสร้างความคิดสร้างสรรค์ในการบริหารงานในองค์กรแล้ว

ทางศูนย์ฯยังมีการจัดหลักสูตรสำหรับเด็กอีกด้วย โดยจะสอนให้เด็กรู้จักฝึกคิด พูด ทำ ในทางสร้างสรรค์

กล้าแสดงออกในทางที่ถูกต้องทั้งการพูดและการกระทำ

เป็นที่รักของผู้อื่นและมีความสุขร่าเริงเพื่อที่เขาจะได้นำความรู้นี้ไปใช้ในการเรียน

การเล่นและการดำเนินชีวิตประจำวัน นอกจากนั้น ยังมีการสอน Six thinking hats สำหรับเด็กอีกด้วย

เราจะใช้การสอนที่เรียกว่า เพลิน คือ play and learn ทำให้เด็กรู้สึกสนุกและได้ความรู้ไปพร้อมๆ กัน

เราจะให้เด็กได้ออกแบบ ผลิตของ ผลิตหนังสือ นอกจากนี้ก็จะมีการสอดแทรกธรรมะด้วย

ท่านพุทธทาสบอกว่าการศึกษาของเรานั้นเป็นหมาหางด้วน ให้แต่ความรู้อาชีพแต่ไม่ให้ธรรมะสำหรับชีวิต

ซึ่งที่จริงแล้วเป็นสิ่งที่สำคัญมาก อ.รัศมี กล่าว

นอกจากนี้ อ.รัศมี ยังมีความฝันอยากจะนำเอาทักษะการคิดสร้างสรรค์เข้าไปใช้ในบริบทของชีวิตส่วนตัวด้วย

ในเรื่องของชีวิตคู่ ครอบครัว คนรัก

เพราะชีวิตส่วนตัวที่มีความสุขมีผลอย่างสำคัญกับความสำเร็จในหน้าที่การงาน

เป็นเรื่องน่าท้าทายที่จะนำทักษะการคิดอย่างสร้างสรรค์ ไปปรับใช้ในสถานการณ์ที่แตกต่าง

และแก้โจทย์ปัญหาคนละชุด เป็นการ คิดอย่างสร้างสรรค์

เพื่อทำให้ชุดความรู้เรื่องทักษะการคิดอย่างสร้างสรรค์ได้แตกยอดต่อไปอีก