โดย.....ภีมร์ ภราดา

ในการดำเนินธุรกิจของเอสเอ็มอีนั้น คงต้องยอมรับว่า มีปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินธุรกิจอยู่มากมาย

ที่ประเดประดังดาหน้าเข้ามาเพื่อรอการแก้ไข เอสเอ็มอีหลายรายที่ประสบความล้มเหลวก็ล้วนมาจากเหตุผล

ของการขาดความสามารถในการแก้ไขปัญหา และพอมีอุปสรรคต่างๆ เหล่านั้น ในที่สุดก็กลายเป็นปัญหา

เรื้อรังยากแก่การรักษา สุดท้ายนำไปสู่จุดดับของธุรกิจ

จากสถิติของการศึกษาปัญหาต่างๆ ของเอสเอ็มอีในประเทศไทย พบว่า สาเหตุหลักของความล้มเหลวมาจาก

ปัญหาการเงิน เอสเอ็มอีไทยส่วนใหญ่จะมีความเก่งกาจในด้านการผลิตหรือการตลาด แต่มักมีจุดอ่อนด้าน

การเงิน ซึ่งปัญหานี้มาจากสองสาเหตุหลัก คือ การขาดแคลนเงินทุน และการแบกรับค่าใช้จ่ายในการบริหาร

ที่สูงเกินไป

ปัญหาการเงิน นับเป็นอุปสรรคหมายเลขหนึ่งที่ทำให้ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีต้องเผชิญ ไม่ว่าจะเป็นเถ้าแก่

หน้าใหม่หรือเถ้าแก่หน้าเดิม คือ การขาดการวางแผนทางการเงินที่ดีและเป็นระบบ มีการลงทุนมากหรือเร็ว

เกินไปในขณะที่ยอดขายยังมีไม่มากนัก การจ่ายเงินออกจากกิจการเร็วเกินไป หรือจ่ายในรายการที่ไม่สมควร

ต้องจ่าย การขายเป็นเงินเชื่อและทยอยเก็บเงินจากลูกหนี้ต่างๆ ล่าช้าเกินไป ในขณะที่กิจการจำเป็นต้องจ่าย

เงินแก่เจ้าหนี้การค้าของตนไปก่อน ทำให้กิจการขาดสภาพคล่องโดยไม่รู้ตัว

ดังนั้น สิ่งที่ เอสเอ็มอี ควรให้ความใส่ใจเป็นกรณีพิเศษคือ รายการหลัก 3 รายการ ซึ่งถือเป็นหัวใจในการทำ

เงินหมุนเวียนให้แก่ธุรกิจ ชี้จุดเป็นจุดตายในการดำเนินกิจการ ในทางแวดวงนักบัญชี จะเรียกขานกันว่า

สินทรัพย์หมุนเวียน ได้แก่ สินค้าคงเหลือ ลูกหนี้การค้า และเจ้าหนี้การค้า

เถ้าแก่เอสเอ็มอีที่มีศิลปะในการบริหาร 3 รายการนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสม จะทำให้เงินสด

หมุนเวียนในธุรกิจอย่างคล่องตัว ไม่ต้องกู้เงินเข้ามามากเกินไป และไม่มีการจมทุนโดยไม่จำเป็น การบริหาร

3 รายการนี้จึงถือเป็นงานสำคัญที่เถ้าแก่ไม่ควรมองข้ามและจะเป็นหลุมพรางแรกที่เถ้าแก่ต้องเผชิญในการ

ดำเนินธุรกิจ

สำหรับการบริหารสินค้าคงเหลือของกิจการนั้น

เถ้าแก่ต้องสร้างระบบในการวางแผนและตรวจสอบว่ากิจการของตนมีจำนวนสินค้าเพียงพอสำหรับการขาย

ในปัจจุบันและประมาณการยอดขายที่จะเกิดขึ้นในอนาคต การมีปริมาณสินค้าคงเหลือมากเกินไปทำให้เกิด

การจมทุนของธุรกิจ แต่การมีสินค้าน้อยเกินไปก็ทำให้ธุรกิจขาดโอกาสในการขาย เมื่อมีความต้องการของ

ลูกค้าเข้ามาจำนวนมาก ซึ่งเถ้าแก่คงต้องมาชั่งใจว่า สิ่งใดจะมีผลกระทบต่อกิจการมากกว่ากัน สิ่งที่เถ้าแก่ควร

กระทำประการแรก จึงควรเริ่มต้นจากการประมาณการยอดสินค้าคงเหลือขั้นต่ำที่เหมาะสมที่ควรเก็บไว้ใน

กิจการในแต่ละงวด พยายามเปลี่ยนสต็อกสินค้าให้เป็นเงินสดโดยเร็ว ควรสำรวจสินค้าในโกดังอย่างสม่ำเสมอ

เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีสินค้าใดล้าสมัยหรือหมดอายุ

ถ้ามีก็ควรรีบขายลดออกไปเพื่อให้ได้รับเงินเข้ามาหมุนเวียนในกิจการ ดีกว่าเก็บสินค้าไว้เฉยๆ นอกจากจะ

เปลืองเนื้อที่ในโกดังแล้ว ยังอาจไม่มีมูลค่าในที่สุด ฝ่ายผลิตและฝ่ายขายควรทำงานสอดคล้องและประสานกัน

ร่วมกันวางแผนการผลิต เพื่อทำให้การสั่งซื้อวัตถุดิบเพื่อการผลิตสินค้าต่างๆ กระทำเมื่อมีคำสั่งซื้อที่แน่นอน

หรือกำหนดเวลาในการสั่งซื้อให้พอดีกับช่วงสต็อกสินค้าหมดพอดี อย่ากักตุนวัตถุดิบหรือสินค้าโดยไม่จำเป็น

ฝ่ายผลิตควรเร่งกระบวนการผลิตและการประกอบสินค้าเพื่อทำให้จำนวนสินค้าระหว่างผลิตมีจำนวนต่ำสุด

นอกจากนี้ เถ้าแก่จึงควรเลือกทำการค้ากับซัพพลายเออร์ที่มีระบบการจัดซื้อและการจัดส่งที่รวดเร็ว น่าเชื่อถือ

เพราะจะทำให้ลดความจำเป็นในการกักตุนวัตถุดิบไว้เป็นจำนวนมากหรือเก็บสินค้าไว้นานๆ ยังช่วยลดภาระ

ค่าใช้จ่ายในการดูแลเก็บรักษาสต็อกสินค้า ซึ่งคุ้มค่ากว่าแม้ต้นทุนจะแพงขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับรายอื่นๆ

ในบางครั้งเถ้าแก่อาจได้รับข้อเสนอจากซัพพลายเออร์ในการลดราคาสินค้ากรณีสั่งซื้อจำนวนมาก เถ้าแก่จะ

คำนึงถึงแต่เฉพาะส่วนลดอย่างเดียวคงไม่ได้ แต่ต้องคำนวณต้นทุนในการเก็บสินค้าเหล่านั้นด้วย

จากสถิติพบว่า โดยเฉลี่ยมีสินค้าประมาณ 20% ของยอดสินค้าทั้งหมดที่มีการหมุนเวียนขายเป็นประจำ

การเลือกเก็บจึงควรเลือกเก็บเฉพาะสินค้าที่มีคุณภาพและเป็นที่ต้องการของตลาด

สำหรับการบริหารลูกหนี้ เถ้าแก่จะต้องมั่นใจว่ามีระบบที่ดีในการเก็บหนี้ ตั้งแต่ประวัติลูกค้า ระบบการให้

เครดิตจนไปถึงระบบการทวงถามที่มีประสิทธิภาพและเข้มงวด จากสถิติส่วนใหญ่พบว่า ยอดขาย 80% ของ

กิจการมาจากลูกค้าเพียง 20% ของจำนวนลูกค้าทั้งหมด

ดังนั้น เถ้าแก่จำเป็นต้องมีการเก็บข้อมูลลูกค้าเหล่านี้ซึ่งเป็นลูกค้าชั้นหนึ่งของกิจการเพื่อการติดตามการขาย

และการทวงถามหนี้อย่างใกล้ชิด เทคนิคการขอให้ลูกค้าทยอยจ่ายเงินค่าสินค้าเป็นส่วนๆ จะทำให้ลดความ

เสี่ยงจากการสูญเงินทั้งก้อน และยังทำให้กิจการไม่ต้องจมทุน การใช้ระบบการพิจารณาการให้สินเชื่อควรมี

ความเข้มงวด มีการระงับการขายครั้งต่อไปถ้ายังไม่จ่ายเงินงวดที่ผ่านมา

มาตรการต่างๆ เหล่านี้มีความจำเป็นและควรเป็นมาตรการที่ควรนำมาปัดฝุ่นทบทวนกัน เพื่อทำให้ไม่ต้อง

มานั่งเสียใจในภายหลัง ระบบการเก็บหนี้ที่ดีและนำเช็คเข้าฝากโดยเร็ว เพื่อทำให้ทราบผลการจ่ายชำระค่า

สินค้าก็เป็นสิ่งที่เถ้าแก่ไม่ควรมองข้าม การกำหนดมูลค่าลูกหนี้ขั้นต่ำของกิจการ และยอดสูงสุดของการค้าง

ชำระของลูกหนี้แต่ละราย โดยพยายามรักษายอดลูกหนี้ไม่ให้พองโตเกินกว่ายอดดังกล่าว

ตลอดจนการกำหนดเงื่อนไขจำนวนวันค้างชำระที่เป็นมาตรฐานและคำนวณวันค้างจ่ายจริงของลูกหนี้แต่ละ

รายเป็นประจำจะช่วยทำให้ง่ายต่อการติดตามและเป็นดัชนีวัดประสิทธิภาพของการเก็บหนี้ของกิจการ

สำหรับ เจ้าหนี้การค้า นั้น ถือเป็นแหล่งเงินทุนสำคัญของเอสเอ็มอี เนื่องจากสินเชื่อการค้าเป็นแหล่งเงินทุน

ที่ไม่ต้องใช้หลักประกัน ค่าใช้จ่ายต่ำ ไม่ยุ่งยาก ได้มาโดยไม่สร้างภาระและความเสี่ยงแก่เถ้าแก่ในการเข้า

ไปค้ำประกัน แถมวงเงินสินเชื่อยังสามารถปรับขึ้นลงได้ตามยอดขายที่มีการตกลงซื้อขายกัน

เถ้าแก่ส่วนใหญ่จึงนิยมใช้แหล่งเงินทุนนี้เป็นแหล่งเงินทุนแรกและแหล่งทุนสำคัญของกิจการ

นอกเหนือจากการกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงินต่างๆ อย่างไรก็ตาม สินเชื่อการค้าก็มีต้นทุนเช่นกัน

โดยเฉพาะในกรณีที่เถ้าแก่เลือกที่จะไม่รับส่วนลดเงินสดต่างๆ แต่ขอจ่ายเต็มจำนวนในเวลาที่ยืดออกไป

สิ่งที่เถ้าแก่ควรคำนึงและคำนวณ ก็คือ ส่วนลดที่ได้รับนั้นคุ้มค่าหรือไม่ เพราะจะถือเป็นต้นทุนของสินค้าต่อไป

นอกจากนี้ การมีระบบการควบคุมการชำระหนี้ที่มีมาตรฐาน เป็นวิธีที่เถ้าแก่ไม่ควรละเลย หลายครั้ง พบว่า

รายการสินค้าที่ส่งมาไม่ตรงสเปค อินวอยส์ที่เจ้าหนี้ส่งมาไม่ตรงกับรายการสินค้าที่สั่งซื้อ การคำนวณตัวเลข

ต่างๆ ที่มีความผิดพลาด ลืมรายการส่งคืนต่างๆ การจ่ายเงินซ้ำในบิลเดิมที่ได้จ่ายไปแล้ว การลืมหักส่วนลด

ต่างๆ การคิดราคาไม่ตรงกับที่ตกลงกันไว้ สิ่งเหล่านี้ ล้วนคิดเป็นเงินทองที่เถ้าแก่ไม่ควรทำให้ตกหล่นหรือ

กระเด็นออกจากกิจการ

รายการสำคัญสามรายการที่กล่าวมาแล้ว ล้วนเป็นหัวใจในการบริหารเงินของกิจการ

สามารถใช้เป็นเทคนิคในการเพิ่มสภาพคล่องให้กับกิจการ ซึ่งนอกจากจะลดปัญหาการขาดแคลนเงินทุนและ

การจ่ายค่าใช้จ่ายต่างๆ ที่ไม่จำเป็นออกจากกิจการแล้ว ยังช่วยลดความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ

ทำให้กระแสเงินทุนหมุนเวียนในกิจการดีขึ้นอย่างหน้ามือเป็นหลังมือ ทำให้เถ้าแก่ไม่จำเป็นต้องกู้ยืมเงิน

เพิ่มต้นทุนโดยไม่จำเป็น

ถ้าเถ้าแก่รู้จักบริหารสามประสานดังกล่าวอย่างเป็นระบบแล้วจะสามารถอุดรอยรั่วในการรั่วไหลของเงิน

ทองไปจากกิจการได้เป็นอย่างดี

ที่มา....หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ