ผมอยากจะขอว่าต่อ จากบทความเรื่อง เบื้องต้น (เบื้องหลัง) ตัวเลขบัญชี ของ อาจารย์ยุพา

ที่ได้นำร่องเกี่ยวกับแนวความคิดขั้นมูลฐานของการบัญชีไว้ อันที่จริงก็เหมือนทุกสาขาวิชา

นั่นแหละครับ ที่ถ้าหากเราไม่เข้าใจแนวคิดพื้นฐานที่เป็นเสมือนแก่นแท้ของวิชาเสียแล้ว

ก็ยากที่จะเข้าถึงความจริงในเนื้อหา มาทวนกันหน่อยว่ามีอะไรบ้าง

+หลักความเป็นหน่วยงานของกิจการ +หลักการใช้หลักฐานอันเที่ยงธรรม +หลักความสม่ำ

เสมอ +และหลักการเปิดเผยข้อมูลอย่างเพียงพอ

หลักข้อแรกหากเราทำบัญชี หรืออ่านงบการเงิน ถ้าไม่ตกลงกันให้ชัดว่า งบการเงินนั้นเป็น

ตัวเลขผลการดำเนินงาน และฐานะการเงินของใคร ก็คงไม่ต้องอ่านงบต่อครับ คุยกันไม่รู้เรื่อง

แน่ จึงต้องมีหลักความเป็นหน่วยงาน ซึ่งแบ่งแยกชัดเจนเข้าใจได้ตรงกัน หลักความเป็นหน่วย

งานของกิจการคือ ข้อมูลทางการบัญชีเป็นข้อมูลของหน่วยงานของกิจการ ซึ่งควรแยกต่าง

หากจากผู้เป็นเจ้าของและกิจการอื่นและควรระบุหน่วยงานไว้ในงบการเงินนั้น

ตัวอย่าง บริษัทที่เป็นลักษณะบริหารแบบครอบครัวที่ให้เงินยืมแก่พี่ชาย โดยเขียนเช็คสั่งจ่าย

จากบริษัท ทำให้เงินที่ใช้จ่ายจากของบริษัทสับสนปะปนกันกับกิจกรรมที่เป็นส่วนตัว ขาดการ

แบ่งแยกความเป็นหน่วยงาน การบันทึกบัญชีก็ไม่ได้บันทึกให้ถูกต้องชัดเจน บางครั้งไม่ได้

ลงบัญชี ทำให้ตัวเลขไม่สะท้อนกิจกรรมทางธุรกิจที่แท้จริง ตนทำมาหาได้ มีเงินจ่ายออก

จากบริษัทแต่ไม่ได้บันทึก ทำให้ไม่ทราบสถานะที่แท้จริงของตนเอง บัญชีไม่ทำหน้าที่ให้

้สัญญาณเตือนภัย เพราะตัวเลขบอกว่าบริษัทดี แต่ในความเป็นจริงแล้วมีปัญหาแต่

ตัวเลขไม่สะท้อนออกมา เมื่อเกิดการติดขัดขึ้นในทางธุรกิจทำให้แก้ไขปัญหาไม่ทัน ก่อให้

้เกิดผลเสียหายขึ้น

อยากจะขยายความคิดที่แตกออกมาจากเรื่องความเป็นหน่วยงานว่า มีตัวอย่างที่อาจ

ไม่ใช่เรื่องหลักความเป็นหน่วยงานโดยตรงแต่ผมคิดว่าน่าจะพูดถึง เพราะมีความเกี่ยวโยง

และมีลักษณะบางอย่างต่อเนื่องกัน กล่าวคือโดยปกติงบการเงินของบริษัทจำกัดทั่วๆ

ไปถูกจัดทำขึ้นเพื่อแสดงฐานะการเงิน และผลการดำเนินงานเฉพาะของบริษัทนั้นๆ

แต่ถ้าเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ เราจะเห็นว่านอกจากส่วนของบริษัท

แล้วก็ยังมีส่วนของงบการเงินรวม ซึ่งได้รวมส่วนของบริษัทเอง และบริษัทที่ตนไปถือหุ้นหรือ

ไปควบคุม ที่เรียกว่าบริษัทย่อย หรือบริษัทร่วม ไว้ด้วย เพื่อที่จะได้เห็นภาพรวมของกิจกรรม

ของบริษัททั้งหมด ในกรณีนี้ความเป็นหน่วยงาน คือกลุ่มบริษัททุกบริษัทที่ถือว่าเป็นของเจ้า

ของเดียวกัน ที่มีการถือหุ้นที่เข้าหลักเกณฑ์ว่าเป็นหน่วยงานเดียวกัน ซึ่งการแสดงรายงาน

ทางการเงินมีลักษณะเฉพาะ คือต้องแสดงทั้งในส่วนของบริษัทเอง และบริษัทที่มีความ

เกี่ยวข้องกัน

ในหมายเหตุประกอบงบการเงินจะบอกว่าบริษัทย่อย และบริษัทร่วมประกอบด้วยบริษัทใดบ้าง

เมื่อเราอ่านงบ เราก็จะทราบว่างบดังกล่าวได้รวมหน่วยงานใดเข้ามาบ้าง ผมขอตัดข้อความ

ส่วนหนึ่งในหมายเหตุประกอบงบการเงินของบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน)

ซึ่งเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ มาให้ดูเป็นตัวอย่าง

ซึ่งแสดงให้เห็นว่ากิจกรรมทั้งหมดไม่ได้มีอยู่เฉพาะตัวบริษัทปูนซิเมนต์ไทยเท่านั้น

บริษัทปูนซิเมนต์ไทยจำกัด (มหาชน)บริษัทย่อยและบริษัทร่วม

หมายเหตุประกอบงบการเงินรวม

วันที่ 31ธันวาคม 2542และ2541

1.มูลฐานสำหรับงบการเงินและหลักการจัดทำงบการเงินรวม

บริษัทเป็นผู้ถือหุ้นสามัญส่วนใหญ่ของบริษัทในเครือซิเมนต์ไทย ธุรกิจส่วนใหญ่ของบริษัท

มีความเกี่ยวพันกับบริษัทย่อย บริษัทร่วมและบริษัทที่เกี่ยวข้องกัน งบการเงินนี้ได้รวมผลของ

รายการ ดังกล่าวตามมูลฐานที่ได้ตกลงกันระหว่างบริษัทย่อย บริษัทร่วมและบริษัทที่เกี่ยวข้อง

กันซึ่งเป็นรายการที่เป็นปกติธุรกิจ

งบการเงินรวมสำหรับแต่ละปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2542 และ 2541 นี้ได้รวมบัญชี ของ

บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) บริษัทย่อยและบริษัทร่วม ซึ่งบริษัทมีอำนาจควบคุม

และ/หรือ มีส่วนที่ถือว่ามีนัยสำคัญในการกำหนดนโยบาย การบริหารในด้านการเงิน

และการดำเนินงานของบริษัทร่วมดังกล่าว

บริษัทย่อยและบริษัทร่วมที่มีผลการดำเนินงานเป็นสาระสำคัญที่นำมาจัดทำงบการเงินรวม

มีดังนี้

บริษัทปูนซิเมนต์ไทยอุตสาหกรรมจำกัดบริษัทกระเบื้องหลังคาซีแพคจำกัด

บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง)จำกัดบริษัทผลิตภัณฑ์คอนกรีตซีแพคจำกัด

บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย (ท่าหลวง)จำกัดบริษัทเซรามิคซิเมนต์ไทยจำกัด

บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย (แก่งคอย)จำกัดบริษัทเซรามิคอุตสาหกรรมไทยจำกัด

บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย (ทุ่งสง) จำกัด บริษัทเดอะโสสุโก้กรุ๊ปอินดัสทรี่ส์จำกัด

บริษัท ผลิตภัณฑ์และวัตถุก่อสร้าง จำกัดบริษัทโสสุโก้เซรามิคจำกัด

บริษัท เคมีภัณฑ์ซิเมนต์ไทยจำกัดบริษัทยิปซัมซิเมนต์ไทยจำกัด

บริษัท ระยองโอเลฟินส์จำกัดบริษัทสยามอุตสาหกรรมยิปซัมจำกัด

บริษัท ไทยโพลิเอททีลีนจำกัดบริษัทสยามอุตสาหกรรมยิปซัม (สระบุรี)จำกัด

บริษัทไทยโพลิเอททีลีน (1993)จำกัดบริษัทค้าวัสดุซิเมนต์ไทยจำกัด

บริษัท ไทยโพลิโพรไพลีนจำกัดบริษัทค้าสากลซิเมนต์ไทยจำกัด

บริษัท ไทยโพลิโพรไพลีน (1994)จำกัดบริษัทซิเมนต์ไทยการตลาดจำกัด

บริษัท สยามมิตซุย พีทีเอ จำกัดบริษัทซิเมนต์ไทยโฮลดิ้งจำกัด

บริษัท เยื่อกระดาษสยามจำกัด (มหาชน)บริษัทเหล็กซิเมนต์ไทยจำกัด

บริษัทย่อยและบริษัทร่วมบริษัทนวโลหะไทยจำกัด

บริษัท ยางสยามจำกัด (มหาชน)บริษัทสยามอุตสาหกรรมวัสดุทนไฟจำกัด

บริษัทย่อยและบริษัทร่วมบริษัทสยามลวดเหล็กอุตสาหกรรมจำกัด

บริษัท ผลิตภัณฑ์หลังคาซิเมนต์ไทยจำกัดบริษัทสยามเอ็นอีซีจำกัด

บริษัทกระเบื้องกระดาษไทยจำกัด

ตัวอย่างข้างต้นผมมองว่าเกี่ยวกับเรื่องส่วนงานทางธุรกิจ (Segment) ความเป็นหน่วยงาน

คือกลุ่มบริษัทในเครือซิเมนต์ไทย แต่ที่ผมอยากชี้ให้เห็นคือ ถ้าหากเราจัดทำ หรือพิจารณา

เฉพาะงบการเงินของบริษัทเท่านั้น เราอาจพบว่าฐานะการเงิน และผลการดำเนินงานของ

บริษัทเป็นอย่างหนึ่ง แต่หากรวมไปถึงส่วนของบริษัทย่อย บริษัทร่วม และบริษัทที่เกี่ยวข้องกัน

แล้วผลการดำเนินงานส่วนนี้ อาจไปดึงผลการดำเนินงานให้เป็นไปในอีกทิศทางหนึ่งก็ได้

จุดนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของหลักความเป็นหน่วยงาน ว่ามีผลอย่างสำคัญต่อ

การมองภาพการวัดผลการดำเนินงานและฐานะการเงิน

กล่าวโดยสรุปแล้วหลักความเป็นหน่วยงานทำให้เราทราบจุดที่เรากำลังพิจารณา (หรือโฟกัส)

ได้อย่างถูกต้องชัดเจน อีกทั้งทำให้เราสามารถแบ่งแยก และวัดผลกิจกรรมแต่ละอย่างได้ดีขึ้น

ถ้ามองมุมย้อนกลับจากตัวอย่างของปูนซิเมนต์ไทยเราอาจจะประยุกต์ใช้กับบริษัทที่มีสินค้า

หลายชนิด ซึ่งความเป็นหน่วยงานคือบริษัทๆ เดียว หน่วยงานเดียว แต่เราอยากแบ่งย่อย

ภายในออกเป็นตามชนิดสินค้า (LINE OF BUSINESS) เพื่อวัดผลการดำเนินงานว่าสินค้า

ชนิดใดทำกำไรหรือขาดทุน ก็จะทำให้การทำความเข้าใจเรื่องการมองภาพความเป็น

หน่วยงานครบถ้วนมากยิ่งขึ้นครับ

ที่มา.......วิโรจน์ .เฉลิมวัฒนา