ฉะนั้นกระเป๋าเงินของคุณพิจิตร กับกระเป๋าเงินของร้านขายต้นไม้ จึงไม่ใช่กระเป๋าเดียวกัน

แต่ผู้ประกอบการขนาดเล็กมักจะนำเงินในสองกระเป๋านี้มาปนเปกันจนแยกไม่ออก ก่อให้เกิด

ปัญหาตามมาอีกมาก ผิดทั้งหลักบัญชี และหลักการควบคุมภายใน เบื้องต้นทำไมถึงเป็น

เบื้องหลังได้ อย่างนี้ชักสงสัยว่าตัวเลขบัญชีนี่ไม่น่าไว้วางใจเสียแล้ว เพราะลงว่ามีเบื้องหน้า

เบื้องหลังอย่างนี้ ชักกลัวว่าจะเหมือนนักการเมืองจัง เบื้องหน้า ทั้งปาก และทั้งหน้า แสนซื่อ

และบริสุทธิ์ คำก็ประชาชน สองคำก็เพื่อแผ่นดิน แต่เบื้องหลังกลับกลายเป็นอีกอย่าง

จะให้เชื่อถือสนิทใจได้อย่างไรกัน เดี๋ยวก่อนค่ะ เบื้องต้นในที่นี้หมายความว่าสิ่งที่เราจะมาพูด

กันวันนี้ (แนวความคิดขั้นมูลฐานของการบัญชี) ถือเป็นความรู้เบื้องต้น หรือเป็นความรู้พื้นฐาน

ส่วนเบื้องหลัง หรือเบื้องลึก นั้น ก็คือสิ่งที่เราจะนำมาพูดนั้นเป็นหลักการแม่บทที่มีผลต่อการ

บันทึกบัญชี ทั้งหลายทั้งปวง ซึ่งเรานำมาพูดเพื่อให้เกิดความเข้าใจในตัวเลขทางบัญชีได้อย่าง

เหมาะสม คือเราจะมาดูกันว่านักบัญชีเขาคิด หรือมีหลักการอย่างไรในการทำบัญชี ก็เหมือน

กับว่าเราต้องรู้จักภูมิหลังของนักการเมืองเสียก่อน แล้วเราก็จะเข้าใจ และแปลความหมายของ

สิ่งที่เขาพูดได้อย่างถูกต้อง ไม่หลงเชื่อไปตามคำหาเสียงที่แสนจะไพเราะ แล้วก็มาผิดหวังใน

ภายหลัง

ที่จริงแนวความคิดเบื้องต้นมีอยู่ด้วยกันหลายข้อ แต่วันนี้เราคงนำมาพูดในที่นี้เพียง 4 ข้อก่อน

ได้แก่

หลักความเป็นหน่วยงานของกิจการ

หลักการใช้หลักฐานอันเที่ยงธรรม

หลักความสม่ำเสมอและ

หลักการเปิดเผยข้อมูลอย่างเพียงพอ

หลักความเป็นหน่วยงานของกิจการ

หลักการข้อนี้เป็นปัญหาสำคัญของผู้ประกอบการขนาดเล็ก โดยเฉพาะกิจการที่มีเจ้าของ

คนเดียว ทำให้เกิดความสับสนระหว่างสินทรัพย์ และหนี้สิน ของกิจการ กับสินทรัพย์

และหนี้สินส่วนตัว หลักการข้อนี้หมายความว่ากิจการ หรือธุรกิจ หรือร้านค้า มีสภาพเสมือน

เป็นบุคคลคนหนึ่ง จึงสามารถมีกิจกรรม มีสินทรัพย์ มีหนี้สิน เป็นของตนเองได้ คล้ายคนทั่วๆ ไป

เมื่อกิจการ หรือธุรกิจ หรือร้านค้า เป็นเสมือนบุคคลคนหนึ่งแล้ว เมื่อเปิดกิจการ หรือ ธุรกิจ

หรือร้านค้า ขึ้นใหม่ จึงเสมือนมีบุคคลเกิดขึ้นใหม่ แยกต่างหากจากเจ้าของกิจการ

หรือเจ้าของธุรกิจ หรือเจ้าของร้านค้า แม้ว่ากิจการ หรือธุรกิจ หรือร้านค้าจะมีความ

สัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด กับตัวผู้เป็นเจ้าของ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อการประกอบการนั้นมิได้

จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย แต่เป็นกิจการที่มีเจ้าของคนเดียว ซึ่งแม้แต่ชื่อ

ของกิจการ ยังอาจเป็นชื่อเดียวกับตัวผู้เป็นเจ้าของกิจการด้วยซ้ำไป เช่น คุณพิจิตร อาจเปิด

กิจการขายต้นไม้ และตั้งชื่อร้านค้าว่า พิจิตร เป็นต้น

ในแง่ของนักบัญชี นักบัญชีจะถือว่าตนมีหน้าที่ลงบัญชีให้ร้านขายต้นไม้ พิจิตร ไม่ได้ลงบัญชี

ให้คุณพิจิตร คุณพิจิตรจะมีกิจกรรมอะไร จะใช้เงินอย่างไร หรือรับเงินมาจากใคร นักบัญชี

ีจะไม่สนใจ จะสนใจแต่ เฉพาะกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับ ร้านขายต้นไม้เท่านั้น แน่นอนใน

บางครั้งก็มีกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับทั้งคุณพิจิตร และร้านขายต้นไม้พิจิตร และในกรณีเช่นนี้

นักบัญชีก็จะต้องลงบัญชีให้ร้านขายต้นไม้ ไม่ใช่ลงบัญชีให้คุณพิจิตร ฉะนั้นเมื่อคุณพิจิตร

จ่ายเงินส่วนตัว เพื่อมาเปิดร้านขายต้นไม้ นักบัญชีจะมองรายการนี้เป็นรายการรับเงิน

คือร้านขายต้นไม้ ได้รับเงิน ทำให้มีเงินสดเพิ่มขึ้นในร้านขายต้นไม้ ฉะนั้นกระเป๋าเงินของ

คุณพิจิตร กับกระเป๋าเงินของร้านขายต้นไม้ จึงไม่ใช่กระเป๋าเดียวกัน แต่ผู้ประกอบการ

ขนาดเล็กมักจะนำเงินในสองกระเป๋านี้มาปนเปกันจนแยกไม่ออก ก่อให้เกิดปัญหาตามมา

อีกมาก ผิดทั้งหลักบัญชี และหลักการควบคุมภายใน

หลักการใช้หลักฐานอันเที่ยงธรรม เห็นแนวคิดนี้แล้วรู้สึกอย่างไรคะ ผู้อ่านบางท่านอาจนึก

ค้านในใจว่าไม่เชื้อ ไม่เชื่อ ก็ใครๆ ก็ชอบพูดกันนักว่า นักบัญชีเป็นนักเล่นกลตัวเลขนี่นา

ผู้เขียนก็เลยอยากจะแก้ตัวแทนนะคะ ที่จริงแล้วการบัญชีสอนให้นักบัญชีเป็นคนดี มีความ

ยุติธรรม (หลักการใช้หลักฐานอันเที่ยงธรรม) เป็นคนคงเส้นคงวา คือเมื่อใช้หลักการใดก็

ใช้หลักการนั้นตลอดไป เมื่อจะมีการเปลี่ยนแปลงหลักการ ก็ต้องเปิดเผยข้อมูลนี้ี้ในงบ

การเงิน(หลักความสม่ำเสมอ) และกล้าเปิดเผยความจริง ไม่ซ่อนเร้น ปกปิด (หลักการเปิด

เผยข้อมูลอย่างเพียงพอ)

หลักการใช้หลักฐานอันเที่ยงธรรม เป็นแนวคิดที่เป็นปัญหาในการปฏิบัติงานมาก โดยเฉพาะ

อย่างยิ่งระหว่าง เจ้าหน้าที่เทคนิค และฝ่ายขาย กับพนักงานบัญชี เพราะเจ้าหน้าที่เทคนิค

และพนักงานขายส่วนมาก ไม่สนใจเก็บหลักฐานใบสำคัญต่างๆ ส่งพนักงานบัญชี เพื่อลง

บัญชี พนักงานบัญชีก็ต้องเฝ้าตามทวง เพราะกิจกรรมที่จะนำมาลงบัญชีีจะต้องมีใบสำคัญ

ประกอบรายการอย่างครบถ้วน นักบัญชีลงบัญชีไม่ได้อย่างเด็ดขาดถ้าไม่มีใบสำคัญ

ใบสำคัญ ก็สำคัญอย่างชื่อนั่นแหละค่ะ สำคัญเพราะว่าใช้เป็นหลักฐานในการตรวจสอบ

ในภายหลังได้ ว่า เป็นรายการที่เกิดขึ้นจริงหรือเปล่า เป็นรายการประเภทใด เกิดขึ้นเมื่อไร

ที่ไหน ใครเป็นผู้จัดทำใบสำคัญ ใครเป็นผู้อนุมัติ ถูกต้องตามระเบียบ และกฎหมายหรือไม่

และก็จะได้ตรวจสอบได้ด้วยว่าพนักงานบัญชีลงบัญชี ตรงกับข้อเท็จจริงที่ปรากฎใน

ใบสำคัญหรือไม่

นอกจากต้องมีใบสำคัญประกอบการลงบัญชีแล้ว ตัวเลขต่างๆ ที่นำมาบันทึกบัญชี ยังจำเป็น

ต้องเที่ยงตรง หรือเที่ยงธรรมมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ด้วย คือต้องบันทึกตามความเป็น

จริงตามที่เกิดขึ้นจริงๆ ซึ่งหากเป็นรายการที่เกี่ยวข้องกับบุคคลภายนอก การบันทึกรายการ

นั้นก็ง่าย และเป็นหลักฐานที่เชื่อถือได้มาก เช่น รายการซื้อ/ขาย สินค้า และบริการตามปกติ

แต่ในบางครั้งก็มีอยู่บ้างเหมือนกัน ที่รายการที่เกิดขึ้นไม่เกี่ยวข้องกับบุคคลภายนอก เช่น

การตั้งประมาณการสำรองหนี้ที่สงสัยว่าจะสูญ หรือ ประมาณค่าเสื่อมราคา เป็นต้น

ก็จำเป็นต้องกระทำด้วยความระมัดระวังอย่างมีหลักเกณฑ์ จะทำตามอำเภอใจไม่ได้

หลักความสม่ำเสมอ ถูกกำหนดขึ้น เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับตัวเลขทางการบัญชี

ก็คล้ายๆ กับคนธรรมดา ถ้ามีความคงเส้นคงวามาก พูดคำไหนก็คำนั้น หรือพูดอย่างนี้

แปลว่าอย่างนี้ และไม่ว่าจะพูดอย่างนี้อีกกี่ครั้ง ก็จะหมายความอย่างเดียวกัน การคงเส้น

คงวาของการบัญชี หมายความว่าหากมีทางเลือกในวิธีการบัญชี หลายวิธีให้เลือกได้

เมื่อกิจการเลือกวิธีการใดแล้ว ก็ต้องใช้วิธีนั้นตลอดไป ไม่เปลี่ยนไปเปลี่ยนมาและหากจะมี

การเปลี่ยนแปลงจะต้องแจ้งให้ทราบอย่างชัดเจนในงบการเงิน ความสม่ำเสมอช่วยทำให้

เราสามารถนำตัวเลขทางบัญชี ในปีต่างๆ มาเปรียบเทียบกันได้อย่างมีความหมาย ได้ง่ายขึ้น

หลักการเปิดเผยข้อมูลอย่างเพียงพอ ช่วยเพิ่มความโปร่งใส และความน่าเชื่อถือให้

กับตัวเลขทางการบัญชี ที่สำคัญช่วยให้ผู้ใช้ประโยชน์จากตัวเลขทางบัญชีมีความเข้าใจใน

ตัวเลขทางการบัญชีได้ดีขึ้น

หากบัญชีของกิจการได้มีการบันทึกอย่างถูกต้อง ครบถ้วนจะทำให้กิจการมีข้อมูลที่สามารถ

นำไปใช้ประโยชน์ในการตัดสินใจได้อย่างหลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะการณ์

์ที่มีการแข่งขันกันอย่างรุนแรง ในยุคแห่งการเรียกหาประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน และเงิน

ทุนหมุนเวียนขาดแคลน เช่นในปัจจุบัน ระบบบัญชีที่ดีย่อมมีบทบาทอย่างสำคัญต่อ

การอยู่รอดของธุรกิจ

ที่มา....ยุพา .กาญจนดุล